Πολυπολιτισμική Κέρκυρα
Η Κέρκυρα κατοικείται από τους προϊστορικούς χρόνους, λόγω του εύφορου εδάφους και του φυσικού της πλούτου. Στο διάβα του χρόνου, άνθρωποι από αμέτρητα μέρη έζησαν στο νησί, είτε ώς επισκέπτες, είτε ως κατακτητές ή μετανάστες, και πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους αγάπησαν την Κέρκυρα και αποφάσισαν να γίνουν Κερκυραίοι. Χωριά όπως Λάκωνες, Σκριπερό (σκρεπ λέγεται το κάστρο στα Αραβικά), Καστελάνοι (καστέλο λέγεται το κάστρο στα Ιταλικά), Κυπριανάδες αλλά και Κερκυραϊκά απίθετα όπως Σαρακηνός, Αθηναίος, Κρητικός, Μπόγδος και Μπογδάνος (Σερβικής προέλευσης) και πολλά, πολά άλλα, είναι μόνο λίγα από τα σημάδια που φανερώνουν κάποιες από τις πατρίδες που άφησαν άνθρωποι πίσω τους για να έρθουν στην Κέρκυρα.
Αυτή η συνεχής προσέλευση "ξένων" στο νησί επιταχύνθηκε τα τελευταία 40-50 χρόνια με την ανάπτυξη του τουρισμού. Εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπων διαφορετικής προέλευσης επισκέπτονται την Κέρκυρα κάθε χρόνο και πάντα κάποιοι μαγεύονται τόσο από το νησί, που αποφασίζουν να μείνουν. Σαν αποτέλεσμα, οι Κερκυραίοι είναι γενικά χαλαροί και ανοιχτοί σε διαφορετικές ιδέες και συμπεριφορές.
Ιστορία και Μυθολογία της Κέρκυρας
Οι πρώτες ενδέιξεις ανθρώπινης παρουσίας στην Κέρκυρα είναι πέτρινα εργαλεία και αντικείμενα που βρέθηκαν σε μια σπηλιά στη Γράβα Γαρδικίου, κοντά στον Αγιο Ματθαίο και χρονολογούνται στην Παλαιολιθική Εποχή (30.000 με 10.000 π.Χ.). Την εποχή εκείνη το επίπεδο των θαλασσών ήταν πολύ χαμηλότερο και η Κέρκυρα δεν ήταν νησί αλλά συνδεόταν με την ηπειρωτική Ελλάδα. Ο χωρισμός από την Ήπειρο συνέβη κατά τη Νεολιθική περίοδο (10.000-8.000 π.Χ.) όταν, με το λιώσιμο των πάγων ανέβηκε η στάθμη της θάλασσας. Ευρήματα αυτής της περιόδου βράθηκαν σε έναν οικισμό κοντά στο Σιδάρι. Οικισμοί από την εποχή του Χαλκού (2.000 π.Χ.) έχουν βρεθεί κοντά στον Αφιώνα (Πόρτο Τιμόνι) και τους Έρμονες.
Η Κέρκυρα αναφέρεται στην Οδύσσεια του Ομήρου ως Σχερία, το νησί των Φαιάκων. Εδώ ναυάγησε ο Οδυσσέας, η Ναυσικά, κόρη του βασιλιά Αλκίνοου και της σοφής βασίλισσας Αρήτης, τον βρήκε και τον περιποιήθηκε και τελικά ο Οδυσσέας επέστρεψε στη Ιθάκη με ένα από τα πλοία των Φαιάκων. Αξίζει να σημειώσουμε εδώ ότι τα πλοία των Φαιάκων δεν έμοιαζαν με κανένα άλλο πλοίο και είχαν υψηλές τεχνολογικές (ή μαγικές!) ικανότητες. Σύμφωνα με τον Όμηρο:
“τι εμείς οι Φαίακες στα καράβια μας δε θέμε καπετάνιους
κι ουδέ τιμόνια, σαν που βρίσκουνται στων άλλων τα καράβια
ό,τι λογιάζουμε, ό,τι θέλουμε μονάχα τους το βρίσκουν,
και των ανθρώπων όλων ξέροντας και καρπερά χωράφια
και πολιτείες, γοργά της θάλασσας τα πλάτη διαπερνούνε
συντυλιγμένα μες σε σύγνεφο και καταχνιά, κι που δ' έχουν
φόβο ποτέ τους να βουλιάξουνε κι ουδέ ζημιά να πάθουν.."
Ομήρου Οδύσσεια, Ραψωδία θ' 557-564, μετάφραση Καζαντζάκη-Κακριδή
Από αυτούς τους στίχους του Ομήρου προέρχεται και το σύμβολο της Κέρκυρας, η "απήδαλος ναυς", καράβι χωρίς τιμόνι.
Ο θρύλος λέει ότι ο Οδυσσέας δεν έπρεπε να κοιτάξει πίσω στη Σχερία καθώς απόμακρυνόταν, γιατί αλλιώς το πλοίο του θα πέτρωνε. Φυσικά δεν μπόρεσε να αντισταθεί στον πειρασμό και έκτοτε υπάρχουν αρκετοί βράχοι γύρω από το νησί της Κέρκυρας που λέγεται πως είναι το πετρωμένο καράβι του Οδυσσέα!
Τον 8ο π.Χ. αιώνα, η Κέρκυρα αποικίστηκε από τους Κορίνθιους, οι οποίοι και ίδρυσαν την πόλη της Κόρκυρας ή Κέρκυρας στη σημερινή χερσόνησο του Κανονίου. Όλη η χερσόνησος είναι διάσπαρτη με ερείπια που δείχνουν ότι η Κόρκυρα ανέπτυξε σημαντική ναυτική δύναμη. Η διαμάχη των Κερκυραίων με τους Κορίνθιους το 435 π.Χ. ήταν η αρχή του τριακονταετούς Πελλοπονησιακού πολέμου μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης, αφού οι Αθηναίοι συμμάχησαν με τους Κερκυραίους και οι Κορίνθιοι ζήτησαν τη βοήθεια των Σπαρτιατών.
Το 229 π.Χ., η Κέρκυρα καταχτήθηκε από τους Ρωμαίους και πέρασε σε παρακμή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι Ρωμαίοι παραμέλησαν την πόλη της Κέρκυρας και προτίμησαν να χτίσουν τις βίλλες τους στην Κασσιώπη, στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού, από όπου μπορούσαν να ελέγχουν το στενό της Κέρκυρας.
Από τον 4ο μέχρι τον 11ο αιώνα μ.Χ. η Κέρκυρα προσαρτήθηκε στο Βυζάντιο. Κάποιες εκκλησίες από αυτή την περίοδο σώζωνται ακόμη. Η παλαιότερη σωζώμενη εκκλησία της Κέρκυρας είναι αυτή των Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου στον Ανεμόμυλο, η οποία μάλιστα αναπαλαιώθηκε πρόσφατα.
Ανάμεσα στον 11ο και 14ο αιώνα η Κέρκυρα κατακτήθηκε και διοικήθηκε διαδοχικά από διάφορους Ευρωπαίους ιππότες στο δρόμο τους για την Ιερουσαλήμ στα πλαίσια των Σταυροφοριών (Γενοβέζοι, Ανδηγαυοί, Δεσποτάτο της Ηπείρου και άλλοι).
Το 1386 ξεκινάει η κυριαρχία των Βενετσιάνων στην Κέρκυρα, η οποία θα κρατήσει μέχρι το 1797. Αυτή είναι ίσως και η πιο σημαντική περίοδος της ιστορίας της, όχι μόνο λόγω της οικονομικής και αρχιτεκτονικής άνθησης αλλά και γιατί την ίδια περίοδο η υπόλοιπη Ελλάδα βρισκόταν υπό την κυριαρχία των Οθωμανών Τούρκων. Κατά την Ενετική περίοδο, το νησί έγινε ένα ασφαλές καταφύγιαο για πολλούς καλλιτέχνες και λόγιους που έφυγαν από την Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα και μετέτρεψαν την Κέρκυρα σε μια από τις πιο ανεπτυγμένες πολιτιστικά περιοχές της Ανατολής. Το νησί και ειδικά η πόλη οχυρώθηκε και έγινε η βάση του ναυάρχου του Ενετικού στόλου. Στην περίοδο αυτή, η Κέρκυρα άκμασε και απέκτησε ένα μεγάλο μέρος της χωροταξικής της διαρρύθμισης, οχυρώσεις, αρχιτεκτονική, διάλεκτο, έθιμα και κουλτούρα.
Πιθανότατα η μεγαλύτερη επιρροή των Ενετών στην Κέρκυρα ήταν η καλλιέργεια του ελαιόδεντρου. Γύρω στα μέσα του 16ου αιώνα, οι Βενετσιάνοι επιδότησαν την αντικατάσταση των αμπελιών (μέχρι τότε βασική καλλιέργεια της Κέρκυρας) με ελιές. Φυσικά οι Κερκυραίοι επωφελήθηκαν από την επιδότηση και αυτό είχε ως αποτέλεσμα το νησί να γίνει ένας απέραντος ελαιώνας. Σήμερα υπολογίζεται ότι στην Κέρκυρα υπάρχουν ανάμεσα στα 3 και τα 6 εκατομμύρια ελαιόδεντρα!
Όταν ο Ναπολέων έδιωξε τους Ενετούς και οι Γάλλοι κατέκτησαν το νησί το 1797, οι Κερκυραίοι τους υποδέχθηκαν με ενθουσιασμό, πιστεύοντας ότι μετά τη Γαλλική Επανάσταση, οι χαμηλότερες τάξεις θα τύχαιναν καλύτερης μεταχείρισης αλλά διαψεύστηκαν. Οι Γάλλοι επέβαλλαν βαριά φορολογία, εισάγοντας όμως και ένα σύστημα πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και ένα τυπογραφείο. Δύο χρόνια αργότερα, ο ρωσο-τουρκικός στόλος κατέκτησε το νησί και η Κέρκυρα έγινε προτέυουσα της Επτάνησου πολιτείας που περιλάμβανε όλα τα Ιόνια νησιά. Το 1807 τα Επτάνησα επέστρεψαν στα χέρια των Γάλλων. Αυτή τη φορά οι Γάλλοι έδειξαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την πολιτιστική και οικονομική ανάπτυξη του νησιού, εχτισαν πολλά νέα κτίρια, ανάμεσα σ' αυτά και τις διάσημες αψίδες του Λιστόν, και εισήγαγαν νέες καλλιέργειες όπως οι πατάτες και οι ντομάτες.
Όταν ο Ναπολέων εκθρονίστηκε το 1814, η Κέρκυρα τέθηκε υπό την προστασία των Βρετανών. Το 1824 ιδρύθηκε η Ιόνιος Ακαδημία, το πρώτο Ελληνικό πανεπιστήμιο. Παρά τις προστριβές μεταξύ των Βρετανών και των Κερκυραίων, στα χρόνια της Βρετανικής διακυβέρνησης χτίστηκαν πολλοί δρόμοι και δημιουργήθηκε το σύστημα ύδρευσης του νησιού. Μέρος της κληρονομιάς των Βρετανών είναι επίσης το κρίκετ, που ακόμη παίζεται στην Κάτω Πλατεία, και η τσιτσιμπύρα, αναψυκτικό που φτιάχνεται με φυσική ζύμωση από λεμόνι και τζίντερ (πιπερόριζα).
Τα Ιόνια νησιά ενώθηκαν τελικά με την Ελλάδα μόλις το 1864, παρόλο που ο Κερκυραίος Ιωάννης Καποδίστριας εκλεχτηκε πρώτος Πρόεδρος της Ελλάδας το 1827 και δολοφονήθηκε το 1831. Η Κέρκυρα κηρύχτηκε ουδέτερο έδαφος αλλά παρόλα αυτά οι Γάλλοι εισέβαλλαν στον 1ο Πακόσμιο Πόλεμο. Σερβικές δυνάμεις βρήκα καταφύγιο στην Κέρκυρα, ένας από τους λόγους που οι Σέρβοι και οι Έλληνες αποκαλούνται 'Ορθόδοξα αδέρφια". Η Κέρκυρα βομβαρδίστηκε από τους Ιταλούς το 1923 και ξανά στο 2ο Παγκόσμιο Πολεμο και έμεινε υπό την κατοχή των Γερμανών μέχρι το τέλος του πολέμου.
Η δεκαετία του 60 σημαδεύει την άνοδο του τουρισμού στο νησί. Η Κέρκυρα έγινε ένα από το πιο κοσμοπολίτικα θέρετρατης Μεσογείου και η τουριστική ανάπτυξη συνέχισε αδιάκοπα και ανεξέλγκτα μέχρι σήμερα. Το αποτέλεσμα ήταν ότι οι κάτοικοι του νησιού είδαν το εισόδημά τους να αυξάνεται κατακόρυφα. Από την άλλη πλευρά, πολλά κάποτε γραφικά χωριά και παρθένες παραλίες φέρουν τα σημάδια της ακαλαίσθητης, άναρχης δόμησης και του ανύπαρκτου σχεδιασμού. Δείτε και τρία παλιά βίντεο της Κέρκυρας από το 1962 για να πάρετε μια ίδέα του πόσο όμορφο ήταν κάποτε το νησί
Παρόν και μέλλον
Ευτυχώς, την τελευταία δεκαετία φαίνεται να υπάρχει μια νέα τάση στην Κέρκυρα. Πολλοί Κερκυραίοι επιστρέφουν από το εξωτερικό, φέρνοντας μαζί τους φρέσκιες ιδέες, πολλοί άνθρωποι από την Ευρώπη αλλά και όλον τον κόσμο έχουν αγοράσει γη και σπίτια στην Κέρκυρα και αρκετοί Κερκυραίοι φαίνεται να συνειδητοποιούν ότι η μέχρι τώρα αλόγιστη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων του νησιού οδηγεί σε αδιέξοδο. Υπάρχουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι που προσπαθούν να ασχοληθούν με τον οικοτουρισμό, τη βιολογική καλλιέργεια, την τέχνη, τις εναλλακτικές και ολιστικές θεραπείες και άλλες όμορφες δραστηριότητες. Φαίνεται να υπάρχει ένα νέο ρεύμα στην Κέρκυρα, μακριά από την υπερκατανάλωση και προς έναν άλλο, πιο δίκαιο και υγιεινό τρόπο ζωής. Και αυτό ακριβώς ελπίζουμε να ενισχύσουμε μέσα από το greencorfu.com!
