Ζεν Σιάτσου
Οι καταβολές του ΖΕΝ
Οι καταβολές της σχολής του Ζεν που κυριολεκτικά σημαίνει "δια - λογισμός" συνδέονται με την Κίνα και το βουδιστή μοναχό Bodhidharma που γεννήθηκε το 440 μ.Χ. στη νότια Ινδία από Βραχμάνους γονείς και το 475 μ.Χ. εγκαταστάθηκε στην Κίνα.
Λέγεται οτι ο Bodhidharma αποσύρθηκε για 9 χρόνια στο μοναστήρι Σόριν στην Κίνα και οτι όλο αυτό το διάστημα παρέμενε ακίνητος στο κελί του ατενίζοντας τον τοίχο απέναντι του. Οι βασικοί παράμετροι της σχολής του Ζεν ειναι η επικέντρωση στον εσωτερικό σιωπηλό διαλογισμό μέσω του οποίου μόνον γίνεται εφικτός ο φωτισμός και η κάθαρση της ψυχής. Τα τυπικά των ιερών κειμένων καθώς και οι τελετουργικοί κανόνες στην εν λόγω σχολή αντιμετωπίζονται με αδιαφορία. Προοδευτικά στους κόλπους του Ζεν παρουσιάστηκαν αποκλίσεις, τον δέκατο αιώνα έχουν διαμορφωθεί 5 διαφορετικοί κλάδοι απο τους οποίους σημαντικότεροι ήταν το Λιν -τσι, με την κύρια ιδέα επικεντρωμένη στον αιφνίδιο φωτισμό της ψυχής, και το Τσάο'- τουνγκ, κατά το οποίο η επίτευξη του ιδίου στόχου επιτυγχάνεται μέσα από το μακροχρόνιο διαλογισμό. Κατά τον 12ο - 13ο αι. η σχολή του Ζεν μεταφέρθηκε στην Ιαπωνία - όπου επιβιώνει μέχρι σήμερα - απο τον μοναχό Εισάι η διδασκαλία Λιν -τσι, για να μεταλαμπαδευτεί στην συνέχεια από το μοναχό Ντόγκεν η διδασκαλία Τσάο'-τουνγκ. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αι. το Ζεν επεκτάθηκε και στις χώρες του δυτικού κόσμου. [1]
Η ιστορία του Σιάτσου (πίεση με τα δάκτυλα) έχει της ρίζες της στην Ιαπωνική χειροπρακτική μέθοδο ΑΝΜΑ που εφαρμοζόταν απο τον 10ο μ.Χ. αι. μέχρι και τα τέλη του 18ου μ.Χ. αι.
Το Ζεν Σιάτσου έγινε γνωστό στην δύση την δεκαετία του 1960 από τον Ιάπωνα Shizuto Masunaga. Είναι αυτός που προήγαγε το Σιάτσου σε ένα σύστημα δυναμικού διαλογισμού που καθιστά τον πρακτικό ένα εργαλείο συντονισμού και χειρισμού του δυναμικού του δέκτη και αντίστροφα. Οι χειρισμοί του θεραπευτή ειναι ανάλογοι με την κατάσταση του δεχόμενου, την οποία πρέπει να αντιληφθεί σε όλο της το εύρος απο την οπτική επαφή (σωματότυπο), την ένταση των κινήσεων (ζωντάνια ή υποτονικότητα) των εκφράσεων γενικότερα και απο το συνολικό ιστορικό (προβλήματα υγείας, κληρονομικές προδιαθέσεις, κλιματολογικές συνθήκες, εργασιακό περιβάλλον, καταχρήσεις, διατροφή κ.α.). Ο πρακτικός του Ζεν Σιάτσου - εκτός απο το συμπέρασμα που προκύπτει απο τα παραπάνω στοιχεία -, οφείλει στην πορεία να απαλλαγεί απο τις σκέψεις (που αφορούν νοητικές διεργασίες) και να αφεθεί να οδηγηθεί αισθητηριακά απο την ενεργειακή κατάσταση του θεραπευόμενου. Η εμπειρία της εφαρμογής βελτιώνεται απο την συνεχή άσκηση της μεθόδου η οποία συντηρείται απο την επιθυμία αυτοβελτίωσης του πρακτικού.
Τα αποτελέσματα της προσωπικής του αναζήτησης, εκλεπτύνουν την ευαισθησία που καθορίζει τους πλέον κατάλληλους χειρισμούς προς τον δέκτη τόσο συνολικά όσο και ειδικά προς το κάθε μέλος και κάθε σημείο του σώματος. Οι ιδιαιτερότητες που συναντά καθημερινά στην κλινική πρακτική γίνονται αρωγός της προσωπικής του ανάπτυξης.
Η ευκαιρία που δίνεται στον πρακτικό μπορεί να ειναι επωφελής όταν είναι σε θέση να προσεγγίσει τον ασθενή του με την ίδια ανάγκη και διάθεση που θα προσέγγιζε το γιατρό του.
Ο χειρισμός του σώματος του ίδιου του θεραπευτή (στάση, θέση, τρόπος χειρισμού των εργαλείων -δάκτυλα, χέρια, πήχεις, αγκώνες, γόνατα και πέλματα - και τεχνικών) όταν εφαρμόζεται με τον κατάλληλο τρόπο αναιρεί την προσπάθεια άσκησης των πιέσεων με μυϊκή δύναμη και ενθαρρύνει την παθητική παρέμβαση εκμεταλλευόμενος την βαρύτητα ανάλογα με τις ανάγκες (τόνωση - διασπορά - καθησυχασμό).
Λέγεται οτι η καλλιέργεια στο Ζεν Σιάτσου τελειώνει μαζί με τη ζωή αυτού που το εφαρμόζει. Η προσέγγιση του δέκτη ειναι μια μοναδική ευκαιρία χωρίς προηγούμενο ή επόμενο στάδιο και η κάθε εφαρμογή ξεκινάει και τελειώνει τη στιγμή που ορίζεται.
ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΚΙΝΕΖΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ
Οι ρίζες του θεωρητικού υπόβαθρου της Κινέζικης ιατρικής χάνονται στο μακρινό παρελθόν και λέγεται οτι εφαρμοζόταν χιλιάδες χρόνια πριν απο την προσπάθεια της συγγραφικής του αποτύπωσης, που ξεκίνησε το 1.000 π.Χ. απο τον Κίτρινο αυτοκράτορα Hoang - Ti.
Η δομή της αρχαίας Κινέζικης προσέγγισης της φύσης της ζωής και η εναρμόνιση της με τους νόμους που τη διέπουν βασίζεται σε 4 βασικές αρχές. Η πρώτη σχετίζεται με την αρχή της ζωής -αιτίου- και ονομάζεται ΤΑΟ. Ο Ταοϊσμός συνιστά μια απο τις αρχαιότερες βασικές σχολές φιλοσοφίας της αρχαίας Κίνας της οποίας εισηγητής ήταν ο Λάο Τσέ τον 6ο π.Χ αι. Το ΤΑΟ θεωρείται η αρχή της τάξης που διέπει τον κόσμο στο σύνολό του και συμβολίζεται με τον κύκλο. Οτιδήποτε υπάρχει ειναι μέρος του ΤΑΟ χωρίς όμως αυτό να σημαίνει οτι πρόκειται για μια οντότητα σκεπτόμενη, αλλά μια ενεργειακή ροπή με το περιεχόμενό της.
Μεγάλος φιλόσοφος του Ταοϊσμού υπήρξε ο Λάο Τσέ ο οποίος άφησε ένα ανεκτίμητο ποιητικό κειμήλιο που αποτελεί οδό πρόσβασης και κατανόησης του ΤΑΟ στους παλμούς της ύπαρξης που μας περιβάλλει. Για το κειμήλιο αυτό αναφέρεται οτι κατά την απομάκρυνσή του από τα εγκόσμια και την απόσυρσή του στην έρημο πείστηκε από ένα φρουρό να αφήσει ένα δείγμα που θα μπορούσε να αποκαλύψει σ
τον στοχαστή την αναγνώριση της εμπειρίας του ΤΑΟ. Αντίστοιχα και οι Έλληνες Προσωκρατικοί σοφοί όπως και ο ίδιος ο Σωκράτης, ο Πυθαγόρας, ο Ηράκλειτος κ.α. δεν άφηναν στοιχεία της γνώσης τους. Ο Πλάτωνας (παρόλο το πλούσιο συγγραφικό του έργο) αναφέρει ότι ειναι επικίνδυνο να δίνεις σε κάποιον γνώση την οποία δεν ειναι σε θέση να χειριστεί με τον ανάλογο τρόπο, π.χ. ένα μαχαίρι μπορεί το ίδιο εύκολα να σκοτώσει ή να εκτελέσει μια χρηστική πράξη. Η πράξη καθορίζεται από αυτόν που δρα.
Αυτό που μπορούμε να ονομάζουμε ΤΑΟ δεν είναι το αιώνιο ΤΑΟ.
Όποιο όνομα κι αν του δώσουμε, δεν θα του ταίριαζε απόλυτα.
Όνομα δεν έχει η προέλευση του ουρανού και της γης.
Όνομα έχει των μύριων πραγμάτων η μάνα.
Ελευθερωμένοι απο κάθε επιθυμία, αντικρίζουμε το μυστήριο.
Όσο επιθυμούμε, αντικρίζουμε τα φαινόμενα.
Μυστήριο και φαινόμενα έχουν ονόματα διαφορετικά, αλλά πηγή την ίδια
τούτη φαντάζει σαν σκοτάδι.
Σκοτάδι στο σκοτάδι.
Πύλη στο όλο μυστήριο.[2]
Η δεύτερη αρχή είναι το περιεχόμενο του ΤΑΟ, ονομάζεται ΚΙ ή CHI και αφορά την ενέργεια.
Το ΚΙ ή CHI στα Κινέζικα σημαίνει ενέργεια, πιο συγκεκριμένα αφορά τόσο την υλική όσο και την ενεργειακή της διάσταση. Η ανθρώπινη αντίληψη περί ύλης αφορά το ορατό και αντιληπτό από τον όγκο (μάζα), και το αόρατο αλλά υπαρκτό όπως π.χ. τ
α ραδιοκύματα, ο ηλεκτρισμός, τα συναισθήματα, η πρόθεση κ.α. σαν ενέργεια. Οτιδήποτε στο σύμπαν διαθέτει ΚΙ. Αυτό που φαινομενικά δεν εμπεριέχει ζωή με την έννοια της κίνησης αλλά αποτελείται από ύλη διαφοροποιείται από την ποιότητα και ποσότητα του ΚΙ που διαθέτει.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το ΚΙ είναι η δύναμη που ενώνει, συνθέτει και δίνει ζωή.
Γιν - Γιανγκ
Σχηματική αναπαράσταση του Γιν (μαύρο) και Γιαγκ (λευκό). Οι αντίθετου χρωματισμού κουκίδες δηλώνουν ότι η κάθε ποιότητα εμπεριέχει και εντός της την αντίθετή της στο διηνεκές.
Η Τρίτη αρχή ειναι το Γιν - Γιαγκ, οι δύο αντίθετοι πόλοι που ανταγωνίζονται δημιουργώντας την κίνηση της ενέργειας (ΚΙ) η οποία προσφέρει τη δυνατότητα της ταξινόμησης των φαινομένων και αντικειμένων π.χ. η ζέστη ανταγωνίζεται με το κρύο, το φως με το σκοτάδι, το καλό με το κακό, το αρσενικό με το θηλυκό το πάνω με το κάτω, η υγεία με την ασθένεια κ.ο.κ.
Οι παρακάτω στίχοι του Λαο Τσε περιγράφουν με ακρίβεια την σχέση του Γιν-Γιαγκ.
Αν, κάτω απο τον ουρανό, όλοι μπορούν την ομορφιά ν΄ αναγνωρίσουν,
ειν΄ επειδή υπάρχει ασχήμια.
Αν όλοι αναγνωρίζουν το καλό,
ειν΄ επειδή υπάρχει το κακό.
Γ ια τούτο αντάμα έρχονται το έχει και το μη έχει.
Δύσκολο και εύκολο, το ΄να τ΄ άλλο συμπληρώνουν.
Μακρύ με κοντό αντιπαραβάλλονται....
Ο Ηράκλειτος υποστήριζε ότι η φύση επιθυμεί τα αντίθετα, απο αυτά δημιουργεί την αρμονία της και όχι απο τα όμοια. Όπως ακριβώς ένωσε το αρσενικό με το θηλυκό και όχι το καθένα τους με το ομόφυλό του. Δημιούργησε δηλαδή την πρώτη αρμονική τάξη με τα αντίθετα, και όχι με τα όμοια.
Πέντε Στοιχεία
Η τέταρτη αρχή ειναι η θεωρία των πέντε στοιχείων, η οποία εξετάζει το ρόλο των κινήσεων και μεταβολών τόσο του μακρόκοσμου όσο και του μικρόκοσμου.
...Μια και κομματιάστηκε το όλο, τα τμήματα χρειάζονται ονόματα,
Ήδη υπάρχουν αρκετά ονόματα.
Πρέπει να ξέρουμε που να σταματήσουμε.
Γνωρίζοντας που να σταματήσουμε, προλαβαίνουμε αναστατώσεις.
Το ΤΑΟ στον κόσμο μοιάζει με το ποτάμι που ξανακυλά στη θάλασσα.
[2] Τα ποιητικά αποσπάσματα ειναι απο το ΤΑΟ ΤΕ ΚΙNG Μετάφραση Κουρόπουλος Εκδ. Κέδρος
Το Κέντρο Εναλλακτικών Θεραπευτικών Εφαρμογών προάγει τον ολιστικό τρόπο αντιμετώπισης των προβλημάτων υγείας του σύγχρονου ανθρώπου. Ο ιστότοπος του Κ.Ε.Θ.Ε. συμβάλλει σε αυτή την προσπάθεια με τακτική ενημέρωση και επικοινωνία.
Χρήστος Κόντης: e-mail: olistic@otenet.gr ιστοσελίδα: www.kethe.gr
